ТАРИХИ ТҰЛҒА

Ботбай

Ботбай Дулатұлы

шамамен XV–XVI ғ. (нақты жылдары анықталмаған)

Дулаттың ұлы, Ботбай руының атасы

Мұрағат құжатыДАУЛЫ

Ботбай тармақтары туралы нұсқалар

Бір деректе Құдайқұл, Шағай, Қоралас және Бұйдас деген төрт тармақ айтылады. Тынышбаевқа сүйенетін кеңейтілген нұсқада Көкірек бесінші ата ретінде кездеседі. Қоралас кірме тармақ деп көрсетіледі. Нұсқалар негізгі ағашқа автоматты енгізілмеді.

Мұрағат құжатыДАУЛЫ

Өмір сүрген кезеңі туралы нұсқалар

Негізгі нұсқа — шамамен XV–XVI ғасырлар. Бұл Бәйдібек → Жарықшақ → Дулат → Ботбай қысқа тізбегіне негізделеді. Ерте даталар ұзақ ұрпақ тізбектерін әр буынға шамамен 25 жыл деп кері санаудан шығады және жазба құжатпен расталмаған. Сол себепті нақты туған және қайтыс болған жылдар көрсетілмейді.

Материалы и упоминания

Другое03.08.2013

Ботбай — қазақ халқының құрамындағы дулат тайпасынан тарайтын ру; Ботбайдың шежірелік тармақтары және ұрандары

Читать полную статью на сайте источника ↗ · ok.ru

Краткое содержание

Мәтінде Ботбайдың Ұлы жүз құрамындағы дулат тайпасынан тарайтыны айтылады. Ботбайдан төрт ұл өрбіп, кейін олардың ұрпақтары бірнеше ата-буынға бөлінеді: «төрт ата», сондай-ақ Шағай тармағы «алты арыс шағайға» ажырайды. Өлмес пен Сәмен батырлар аталады, ал Сәмен батырдың аты Ботбай руының ұранына айналғаны көрсетіледі. 1798 жылы ташкенттіктерге қарсы шайқасқа қатысу туралы дерек берілген.

Показать полный текст статьи

Свернуть поиск Қазақ тіліндегі шежірелер тек қазақша хикаялар Дополнительная колонка Правая колонка Шежіре бойынша, Ұлы жүз құрамындағы дулат тайпасынан тарайды. Ботбайдан төрт ұл туады. Бірінші ұлы Құдайқұлдан Әлімжан, Есбер, Бесторсық, Сиыршы туып, төрт ата ел болған және алты арыс Шағай аталығы (Есенбай, Ақша, Қожай,Асан, Жанқойлық, Тайлақ) мен он екі ата Қоралас (Есен, Ырыс, Мәметай, Бекшора, Қауғаяқ, Шауқар, Итім, Сарым, Мырза, Бура, Томай, Қосан), Бұйдас сияқты аталар да Ботбайға кіреді. Кейбір шежірелерде бұл аталарды қыздан тараған делінген. Алты арыс Шағай әулетінен қол бастаған Өлмес, Сәмен батырлар шығып, кейіннен Сәмен батырдың аты Ботбай руының ұранына айналған. Ұраны— Ботбай, Сәмен. Таңбасы — дөңгелек. Ботбай Дулат руының төрт атасының бірі қазақ шежіресі бойынша Ботбай бес атаға бөлінеді: 1. Құдайқұл өз кезегінде төрт арысқа тарайды, төрт ұлдың ұрпақтары төрт арыс аталады: Әлімжан. Бесторсық, Сиыршы, Есбер (Байтүгел, Байкісі (Байшат) Жиенбай мен Бұқар); 2. Шагай келе-келе алты арысқа ажырайды, Шағайдың үш ұлы Байкүшік, Есенгелді мен Кішкентай бар. Алғашқы екеуінің ұрпақтарын ел аузында«Кішкентай ботбай», ал кейінгісін «Шоң ботбай» дейді. Олардың әрқайсысынан екі ұл өрбіді, Шағайдың бүкіл алты немересінен тараған көптеген ұрпақтарды «Алты арыс шағай» дейді. Байкүшіктен екі ұл: Асан мен Тайлақ, Тайлақтан Жауыр, Мұрат; Мұраттан Қанат. Есенгелдіден екі ұл: Ақша мен Қожай; Қожайдан Жақсылық, Әлібек, Жазық, Қыдыр; Қыдырдан Жарас, Өтеп, Малғар, Мамыр, Өтеулі; Өтеуліден Өмірбек, Әлібек; Әлібектен Өлмес батыр, одан Сыпатай батыр. Кішкентайдың екі ұлы бар: Жанқойлық пен Есенбай; Есенбайдан Дода, Шағатай; Шағатайдан Ауан, одан Сәмен батыр; Сәменнен Қапселем батыр. Өлмес пен Сәмен батырлар Ботбай руының азаткерлеріне бас болып, 1798 жылы ташкенттіктерге қарсы шайқасқа қатысты. Сәмен батыр ботбайлықтардың жауынгерлік ұранына айналды. Ал, Сыпатай батыр болса Кенесары Қасымовты мойындаудан бас тартты, оның зираты Меркіден шығысқа қарай 15 шақырым үлкен жол бойында жатыр. Присоединяйтесь — мы покажем вам много интересного Присоединяйтесь к ОК, чтобы подписаться на группу и комментировать публикации.

Сведения из источника

Ботбайдың жауынгерлік ұранына айналған.
Өлмес батырмен бірге Ботбай руының азаткерлері ретінде аталады.
1798 жылы ташкенттіктерге қарсы шайқасқа қатысқан делінеді.
Сәмен батырмен бірге Ботбай руының азаткерлерінің бірі ретінде көрсетіледі.
1798 жылы ташкенттіктерге қарсы шайқасқа қатысқан делінеді.
Материалда Сыпатай батырдың Кенесарыны мойындаудан бас тартқаны айтылады.
Сәмен туралы емес, Сыпатай батыр туралы бөлікке қатысты түрде аталады.
Кенесары Қасымовты мойындаудан бас тартты деп айтылады.
Өлмес батырдан туатыны берілген.
Ұлы жүз құрамындағы дулат тайпасынан тарайтын ру ретінде көрсетіледі.
Ботбайдан төрт ұл туатыны айтылады.
Ру ұраны ретінде: «Ботбай, Сәмен» делінеді.
Таңбасы дөңгелек деп берілген.
Құдайқұлдан төрт арыс тарайтыны көрсетілген.
Өрістенген ұрпақтар қатарында Әлімжан, Бесторсық, Сиыршы, Есбер аталады.
Құдайқұлдан төрт ұлдың бірі ретінде аталады.
Құдайқұлдан төрт ұлдың бірі ретінде аталады.
Құдайқұлдан төрт ұлдың бірі ретінде аталады.
Мәтінде Есберден бірнеше ата-туынды аталады: Байтүгел, Байкісі (Байшат) Жиенбай, Бұқар.
Құдайқұлдың ұлдарының бірі ретінде келтіріледі.
Шағайдың кейін «алты арысқа» бөлінетіні айтылады.
Шағайдан Байкүшік, Есенгелді, Кішкентай тарайтыны көрсетілген.
Байкүшіктен Асан мен Тайлақ тарайтыны берілген.
Есенгелдіден Ақша мен Қожай тарайтыны көрсетілген.
Ел аузында «Кішкентай ботбай» деп аталады.
Кішкентайдан Жанқойлық пен Есенбай туатыны айтылады.
Мәтінде Байкүшіктен екі ұлдың бірі ретінде аталады.
Мәтінде Байкүшіктен екі ұлдың бірі ретінде аталады.
Тайлақтан Жауыр, Мұрат; Мұраттан Қанат тарайтыны берілген.
Тайлақтан Жауыр мен Мұрат туатыны айтылады.
Тайлақтан Мұрат тарайды, одан Қанат тарайтыны көрсетілген.
Мұраттан Қанат атты ұлдың тарайтыны айтылады.
Есенгелдіден екі ұлдың бірі ретінде аталады.
Қожайдан Жақсылық, Әлібек, Жазық, Қыдыр тарайтыны көрсетілген.
Қожайдан тарайтын ұлдардың бірі ретінде аталады.
Қожайдан тарайтын ұлдардың бірі ретінде аталады.
Материалда әрі қарай Әлібектен Өлмес батырдың шығатыны көрсетілген.
Қожайдан тарайтын ұлдардың бірі ретінде аталады.
Қыдырдан Жарас, Өтеп, Малғар, Мамыр, Өтеулі тарайтыны көрсетілген.
Қыдырдан тарайтын ұлдардың бірі ретінде аталады.
Қыдырдан тарайтын ұлдардың бірі ретінде аталады.
Қыдырдан тарайтын ұлдардың бірі ретінде аталады.
Қыдырдан тарайтын ұлдардың бірі ретінде аталады.
Өтеуліден Өмірбек, Әлібек тарайтыны, әрі Әлібектен Өлмес батыр шығатыны айтылған.
Өтеуліден Өмірбек, Әлібек туатыны берілген.
Кішкентайдың екі ұлының бірі ретінде аталады.
Кішкентайдан Жанқойлық пен Есенбай тарайтыны айтылады.
Есенбайдан Дода, Шағатай тарайды делінеді.
Есенбайдан Дода, Шағатай тарайтыны көрсетілген.
Есенбайдан Шағатай тарайды, одан Ауан туады, әрі Ауаннан Сәмен батыр шығатыны айтылады.
Ауаннан Сәмен батыр туатыны көрсетілген.
Мәтінде Сәменнен Қапселем батыр тарайтыны айтылады.
Ұсынылған мәтінде Ботбайдан төрт ұлдың бірі ретінде аталады (Әлімжан, Бесторсық, Сиыршы, Есбер).