Дендропарк Шымкента назван именем Асанбая Аскарова. Не будем забывать про Шерхана Муртазу!
В начале июня месяца 2019 дендропарку Шымкента было присвоено имя его основателя - Асанбая Аскарова (из рода Дулат-Ботбай). По этой теме в местных СМИ появилась отдельная статья ( https://otyrar.kz/2019/06/shymkentskij-dendropark-nazvan-imenem-asanbaya-askarova/ ). Асанбай Аскаров родился в Мерке, и позже внес значительный вклад в развитие города Шымкента. Для дополнительной информации смотрите отдельную статью в Википедии. Через несколько лет
началась критика за его работу в Шымкенте (зачем типа строить зоопарк, дендропарк, детскую железную дорогу и т.п. в городе с населением 300 тыс жителей), началось давление с Центра, и далее ему не дали работать в Шымкенте. Лично сам я обрадовался услышав вышеуказанную новость, согласен с этим решением на 100%. Скажу даже что этот вопрос надо было поднимать еще раньше. Ну а теперь наступает очередь отдать дань уважения известному писателю, глашатаю правды, не жалевшего себя в работе за интересы народа покойному Шерхану Муртазе (потомок Дулат-Шымыра). Большинство читателей знает и без меня произведения написанные этим писателем. Хочу отметить что в романе связанном с жизнью Турара Рыскуловтың "Қызыл жебе" он указал имена потомков Шымыра, например потомков Шымыр-Бекболата по имени Шілмембет, Сәлік (мой предок в 11-м колене), Алсай и др., и получил также нагоняй за эту книгу сверху. Но это не самое важное. После развала СССР Шерхан Муртаза не остался в стороне и активно участвовал в общественной жизни. Поднимал актуальные вопросы связанные с ситуацией в стране. Некоторые примеры на видео ниже (на казахском). Сейчас таких общественных деятелей высказывающих открыто свои мысли можно пересчитать на пальцах. С учетом этого всего, предлагаю начиная с Шымкента, далее в городах Тараз, Алматы, и в столице нашей страны назвать улицы и школы именем Шерхан ага.
Бейне
Дендропарк Шымкента назван именем Асанбая Аскарова. Не будем забывать про Шерхана Муртазу! — видео
Бейне
Дендропарк Шымкента назван именем Асанбая Аскарова. Не будем забывать про Шерхана Муртазу! — видео
Бейне
Дендропарк Шымкента назван именем Асанбая Аскарова. Не будем забывать про Шерхана Муртазу! — видео
Бейне
Дендропарк Шымкента назван именем Асанбая Аскарова. Не будем забывать про Шерхана Муртазу! — видео
Газет жарияланымы
Ұсыныс: Шымкентке - метро, электричка, күн электрстансалары; Таразға - зауыт; Алматыға - метро құрылысын жеделдету мен электричка жүйесін кеңейту.
Басқа елдерге қарасаңыз, үнемі мұнай-газ саласына қатысы жоқ күрделі техникалық жобаларды жүзеге асырып отыр. Мысалғы Қытайда теңіздің үстімен көпір ( https://www.youtube.com/watch?v=Rrt5Y6DERiI ), Корея елінде судын ішінде автокөлік жолы ( https://www.youtube.com/watch?v=H4R1JZhq9Oo ), ғарышқа жаңа орбиталды телескопты жиберуге дайындық жүріп тұр ( https://www.youtube.com/watch?v=ni_QM5_OA3I ), адрондық коллайдер салынып іске қосылды ( https://www.youtube.com/watch?v=C0MlaMLKrIc ), айта берсен т.б. мысалдар көп.
Иә, ондай жобалардың Қазақстанға әзірше керегі бар ма жоқ па ол басқа сұрақ. Бірақ біздің қоғамға осы заманда және келешекте пайда әкелетін, жағдайын жақсартатын бірнеше жобаларды ұсынғым келеді. Олар қазір қолымыздан келетін жобалар.
1) Шымкент қаласында жер асты метро жүйесін құру. Бастапқыда Қайтпас, Нұрсат шағын ауданынан бастап Қазығұрт шағын ауданына дейін, Жібек жолы - Сайрам көшелерінің қиылысынан Тұрлан экспедициясы дейтін жерге дейін, Казбакалейторг деген жерден Қорғасын зауытының маңындағы шағын ауданына дейін. Жалпы Шымкент қаласының көлемін (1170 км2) басқа қалалармен салыстырып (Алматы 682 км2, Нұр-Сұлтан 722 км2, Нью-Йорк 784 км2, Москва 2511 км2, Ташкент 330 км2, Киев 847 км2 т.б.) - Шымкенттің бір шетінен екінші шетіне жету үшін қанша уақыт алатын ойлап қараңыз. Метро жүйесін салғанда, 15-20 жыл бойы тек талқыға салып далбасаламай 2-3 жылда маршрут бойындағы керек зерттеулерді жүргізіп, жобалық құжаттарды дайындап, керек жер телімдерді сатып алып, бірнеше жерден бастаған дұрыс. Қаражат дегенде Ұлттық Қордан алыну керек. Қазір сол қорда 90 млрд доллар ақша жан-жақта шіріп жатқанша, бір бөлігін қоғамның игілігіне пайдалану керек. Сонда шамамен метро құрылысы жобасына 10-15 мың адам жұмыс істеп, біразы кейін эксплуатациясына өтеді. Қарқынды жұмыс үшін басында бұл жобаға шетелдің қабілетті мердігерің шақыртып ал кейінірек жергілікті кадрларға тапсыру керек (әйтпесе Алматыдағыдай тек 5-6 станциясын 30 жыл бойы салатын боламыз). Метро жобасы өздігімен жұмыссыздық пен жол кептелістерін азайтады, экология тұрғыдан оң әсерін береді, халықты мәдениетті тұрде шапшаң тасымалдап уақытың үнемдейді - автобусқа сығылыспай, қар, тайғаққа тәуелді болмай, метро құрылысына қажетті өңдірістерді (темір-бетон, цемент, вагон, басқасын) жандандырып т.б. оң эффектісін көрсете берер. Ендігісі Шымкент қаласын маңындағы кенттермен электричка жүйесі арқылы қосу. Ол деген Ақсу кентіне электричка жолын салып жіберу, Ленгір қаласына, Сайрам, Түлкібас, Ванновка, Сарыағаш, Арыс, Шаян, Түркістанды қоса. Сонда жол-көлік оқиға саны азаяр, тұрғындардың жолы жеңілдейді, туризм көбейеді т.б. Бірнеше жылдан кейін елімізде электр энергиясының тапшылығы басталады деп білімді тұлғалар айтып жүр. Сонымен қатар біреулер атом электрстансасын салайық деген әңгімені айтып бастады. Атом энергетикасы қауіпті екенін атақты Чернобыль басқа да оқиғаларынан білеміз. Ал шетелде пайдалануға берілген "жасыл" энергетика нысандарының үлгілері көп. Сіздің назарыңызға Испания еліндегі күн электрстансасының видеосы. Видео ағылшын тілде. ( https://www.youtube.com/watch?v=LMWIgwvbrcM ). Қысқасы, айнаға түскен күн сәулелері мұнараға бағытталып, мұнарадағы түз ерітіндісін 550 градусқа дейін жылытып, резервуар (қазанға) жиналып, күн батқаннан кейін де қызып тұрған тұз ерітіндісі 15 сағат бойы турбиналарды бумен айналдырады екен. Ешқандай өзенге бөген салудың қажеті жоқ, уран қалдығын қайда қалай сақтаймын деген мәселе жоқ. Керек болса жанында ветрогенератор (желден ток шығаратын) паркін салсаңыз да болады. Бұндай күн стансасының Қызылорда қаласындағы айна шығаратын зауытқа да пайдасы тиер. Уақытымен бұл жобаны елдің басқа өңірлерінде қайталауға болады.
2) Тараз зауыты. Жыл сайын елімізде қайталанатын жағдай - жиналған астықты, бидай-арпаны таситын вагондар жетіспейді. Сонда Тараз қаласының түбінде осындай вагондарды құрастырып шығаратын зауыт ашсақ. Ол тек жүк вагонын шығарумен шектелмей, пассажир таситын вагондарды шығарса, метро вагондарын шығаруды қолға алса, Ресейдегі Уралвагонзавод сияқты армияға керекті танкілер мен заманауи қару-жарақ түрлерін өңдірісімен айналысса. Керек болса экономикамызға қажет ветрогенератор шығаруды да қолға алса болады. Өмір бойы осындай тауарларды шетелден тасып жүрмей, өзімізде шығаруға талпыну керек. Бұл жобада да 10-15 мың адам жұмыс істеп, жұмыссыздық азаяды. Уақытымен техникалық мамандардың дәрежесі өскесін бұдан да күрделі өңдірістерді сол зауыттың негізінде ашуға болады деген сенімім бар. Бұл жобаға да Ұлттық қордан қаражат бөліну керек.
3) Алматыдағы метро құрылысының жағдайы. Басталғалы қанша жыл өткенмен тапсырылған 5-6 станция ғана. Кейде ойлап қоямын - қолмен, күрекпен қазып отыр ма екен? Мұндай жылдамдықпен осы ғасырдың аяғына дейін көп болса 15-20 станция тапсыратын шығар. Иә, білемін, көш жүре түзеледі, бірақ өмір қысқа, қарапайым жұрттың метроны кеңінен пайдаланғысы келеді. Мысалғы аэропортқа жылдам жету үшін. Сондықтан да Алматыдағы метро құрылысына барынша қолдау беріп шапшаңдату керек. Керек болса "проходческий щит" деген қондырғыны алып келіп қосу керек, немесе бірнеше жерден бастап қазу керек, т.б. Метро жүйесіне қосымша Алматының қасындағы Талғар, Қапшағай, Қаскелен, Боралдай деген елді-мекендерге электричка жүйесін салып қосу керек. Жолаушыларды жарты сағаттын ішінде Алматыға жетіп қалатындай қылып. Осының барлығы Алматының дамыған заманауи мегаполистердің қатарына кіруіне көмек береді. Дамыған оңтүстік жақ бүкіл елдің экономикасын күшейтіп, пайдалы қазбаларға негізделген түрінен шағын бизнеспен өндіріске сүйенетін экономика түріне көшуге мүмкіншілік беретін болар.
Газет жарияланымы
Предложение: Шымкенту - метро, электричку, солнечные электростанции; Таразу - завод; Алматы - ускорение строительства метро и расширение системы электричек.
Другие страны в мире, регулярно кроме нефтегазовых проектов осуществляют и другие сложные технические проекты. Например мост над морем в Китае ( https://www.youtube.com/watch?v=Rrt5Y6DERiI ), автодорога в Корее проложенная в воде ( https://www.youtube.com/watch?v=H4R1JZhq9Oo ), строительство нового орбитального телескопа ( https://www.youtube.com/watch?v=ni_QM5_OA3I ), запуск большого адронного коллайдера ( https://www.youtube.com/watch?v=C0MlaMLKrIc ), и можно долго продолжать с примерами.
Нужны ли Казахстану сейчас такие проекты - это отдельная тема. Предлагаю несколько проектов которые принесут пользу нашему обществу, улучшат условия жизни сегодня и в будущем и которые мы вполне можем осуществить.
1) Строительство сети подземного метро в Шымкенте. Например в начале линию от микрорайонов Қайтпас, Нұрсат до микрорайона Қазығұрт, с перекрестка улиц Жібек жолы - Сайрамская до Турлановской экспедиции, с района Казбакалейторг до микрорайонов возле свинцового завода. Вообще сравните площадь Шымкента (1170 км2) и других городов (Алматы 682 км2, Нур-Султан 722 км2, Нью-Йорк 784 км2, Москва 2511 км2, Ташкент 330 км2, Киев 847 км2 и т.д.) - и представьте сколько времени занимает добираться с одного края Шымкента до другого. При строительстве системы метро, не обсуждать проект 15-20 лет а течении 2-3 лет провести необходимые исследования по маршруту предполагаемых линий, подготавливая проектную документацию, выкупая необходимую землю, и начать заглубление с нескольких мест. Для финансирования строительства нужно использовать часть средств национального фонда где сейчас накоплено около 90 млрд долларов и которые сейчас лежат без дела. В ходе строительства метро будет трудоустроено примерно 10-15 тысяч человек, часть из которых далее перейдет в обслуживание объекта. Для обеспечения интенсивной работы в начале проекта необходимо привлечь квалифицированного иностранного подрядчика, а в дальнейшем передать строительство местным кадрам (иначе построим всего 5-6 станций за 30 лет как в Алматы). Проект метро поможет снизить уровень безработицы и количество пробок на дорогах города, улучшит состояние экологии, позволит цивилизованно и быстро перевозить пассажиров - не набиваясь в автобусы, не зависеть от выпавшего снега, гололеда, также даст толчок развитию вспомогательного производства нужного для строительства метро (производство железобетона, цемента, вагонов, и др.) а также даст другой положительный эффект. Далее соединить Шымкент с городами поблизости посредством сети линий электричек. То есть построить линию электрички до поселка Белые Вода, городов и ПГТ Ленгер, Сайрам, Түлкібас, Ванновка, Сарыағаш, Арыс, Шаян, включая Түркестан. Это уменьшить количество ДТП на дорогах, облегчит дорогу жителям, увеличит туризм и т.д. Некоторые образованные личности говорят что через несколько лет в регионе появится дефицит электроэнергии. Кто-то начал говорить о строительстве АЭС. Про опасности атомной энергетики мы знаем от случая в Чернобыле и других. При этом зарубежом много примеров действующих объектов "зеленой" энергетики. Предлагаю видео о солнечной электростанции в Испании. Видео на английском языке. ( https://www.youtube.com/watch?v=LMWIgwvbrcM ). Вкратце, лучи солнца падают на зеркала и направляются на башню, нагревая раствор соли в башне до 550 градусов, далее жидкая соль собирается в резервуаре (емкости), и горячий раствор соли может приводить в движение паровые турбины в течении 15 часов после захода солнца. Не нужно перекрывать реку плотиной, нет вопросов куда и как девать радиоактивные отходы. Если нужно, можно поблизости построить парк ветрогенераторов (вырабатывающих электричество при помощи ветра). Такая солнечная станция принесет пользу и стекольному заводу в Кызылорде. Со временем такой проект можно будет повторить в других регионах страны.
2) Строительство завода в Таразе. Ежегодно в стране повторяется ситуация что не хватает вагонов для перевозки урожая зерновых. Поэтому есть смысл построить возле Тараза завод по монтажу, сборке таких вагонов. Можно не ограничиваться только грузовыми вагонами но и наладить выпуск пассажирских вагонов, вагонов метро, по аналогии с российским Уралвагонзаводом организовать производство танков и других современных видов вооружения для нужд нашей армии. При необходимости можно на базе этого завода наладить производство ветрогенераторов для страны. Не всю жизнь такие изделия завозить в страну, а стремиться наладить их производство у себя. На этом проекте будет занято 10-15 тысяч человек, что поможет снизить уровень безработицы. Уверен, со временем с повышением уровня технических специалистов можно будет открыть более сложное производство на базе этого завода. Для проекта строительства завода также потребуется выделение средств национального фонда.
3) Ситуация со строительством метро в Алматы. С начала стройки прошло столько лет и сдано всего лишь 5-6 станций. Иногда кажется что роют вручную лопатами. С таким темпом до конца этого века сдадут не более 15-20 станций. Да, понятно что караван выпрямляется по ходу процесса, но жизнь коротка, и народ хочет в полной мере пользоваться системой метро. Например чтобы быстро добираться до аэропорта. Поэтому необходимо оказывать полную поддержку строительству метро в Алматы и ускорить его. Если нужно, привезти и запустить установку "проходческий щит", или копать с нескольких точек, и т.п. Вдобавок к системе метро нужно начать строить линии электричек между Алматы и населенными пунктами Талгар, Капчагай, Қаскелен, Боралдай. Сделать так чтобы пассажир мог добраться из них до Алматы в течении получаса. Все это будет способствовать вхождению Алматы в список современных и развитых мегаполисов мира. Развитый южный регион страны укрепит экономику всего государства, и даст возможность перейти от экономики основанной на полезных ископаемых на экономику опирающуюся на малый бизнес и производство.
Газет жарияланымы
Понемногу корректирую и дополняю родословную
Долго не доходили руки внести изменения и дополнения в раздел Древо на сайте. Сегодня добавил 28 имен потомков рода Жаныс Жамбай и внес кое-какие изменения. Вдобавок внес изменения в родословную рода Шымыр Бозан (из него родом Биназар батыр), добавил некоторые имена. Добавил 10 имен предков в подрод Шымыр Шілмембет Сәлік.
Домалақ Ананың жатқан жерін туристік нысанға айналдырмау керек
Мәскеуде жылдап Лениннің мавзолейіне әркімдер қызық үшін келе береді. Өз басым әлі барғаным жоқ бірақ ютубтан қарасам ардақты Анамыздың кесенесіне дәл солай сандалып жүргендер көптеп келуде. Солардың қатарында ой-санасы толық жетілмеген жасөспірімдер, басқа ұлттардың өкілдері, Ақмешіт үңгіріне жол бойымен автокөлікпен келіп кететін туристтер, т.б. Төменде мысал ретінде 2-3 видеоны салып қойдым. Сонда бір сұрақ ойымды мазалайды:
"әй, айналайындар, облыста басқа баратын жерлер құрып қалды ма сендерге?". "Хабар24" каналының Домалақ Ана кесенесі туралы видеосының астында бір ай бұрын жазылған бір комментарийды көрдім: "Кесене өте лас. Шыракшы жок". Енді кесененің ішінде топырлап әркім жүре берсе әрине іші тез ластанбай қайтеді. Домалақ Ананың немерелері Албан, Суан, Дулаттан тараған 2 миллионнан астам ұрпақ қазір өмір сүріп жатыр. Дүниенің басқа ешбір елінде осыншама ұрпақ қалдырған тұлғанын жатқан жері сақталған жоқ! Көпшілікке байқалмайтын осы ерекшелікті есімізде сақтайық, ағайын. Кесене сыртына облыстық бюджетінен тұрақты күзет ұйымдастырып жөнсіз жүрген жұртқа кесенің ішіне кіруге шектеу кою керек. Бұл жерге туристік емес стратегиялық маңызы бар нысан ретінде қарау керек. Келеңсіз бір оқиға болып қалса ел шаңырағының шайқалып қалу қауіпі бар.
Бейне
Домалақ Ананың жатқан жерін туристік нысанға айналдырмау керек — видео
Бейне
Домалақ Ананың жатқан жерін туристік нысанға айналдырмау керек — видео
Бейне
Домалақ Ананың жатқан жерін туристік нысанға айналдырмау керек — видео
Газет жарияланымы
Место погребения Домалак Ана не следует превращать в туристический объект
Ежегодно в Москве мавзолей Ленина из любопытства посещают много людей. Сам еще не побывал но по ютубу вижу что в мавзолей Домалак Ана также приходят много таких слоняющихся людей. Среди них много не сформировавшихся еще как личность детей, представителей других национальностей, заезжающих по пути в пещеру Акмешит туристов на машинах и т.д. Ниже в качестве примера привожу 2-3 видео. И у меня возникает один вопрос:
"люди, вам не осталось больше других мест в области куда пойти?". На канале "Хабар24" под видео про мавзолей Домалақ Ана увидел один комментарий оставленный примерно месяц назад: "Кесене өте лас. Шыракшы жок". Конечно если в мавзолее постоянно будут толпами ходить люди то как он будет оставаться чистым долгое время. От внуков Домалақ Ана - Албан, Суан, Дулата произошли и сейчас живут более 2 миллионов человек. Больше ни в каких других странах мира не сохранились могилы личностей от которых произошло столько потомков! Давайте помнить об этой особенности которую не замечает большинство людей. За счет областного бюджета следует организовать постоянную охрану снаружи мавзолея и ограничивать доступ внутрь мавзолея для праздношатающихся людей. Нужно рассматривать данное место не как туристический объект а как стратегический. Его сохранность имеет значение и для будущего самой страны.
Газет жарияланымы
Добавил на сайт также родословную 4 батыров
Сегодня в раздел древо на сайте добавил 22 предков из рода Сиқым Борас, среди них есть батыры Қарабатыр, Шінет, Рысбек (про этих батыров напишу в отдельной статье позже). Дополнил родословную рода Шымыр Шілмембет Құли добавив 24 предков. Среди них есть предок Бауыржана Момышулы - Ақментей батыр (в один день в трех поединках друг за другом убил 3 джунгарских батыров). Про него также будет отдельная статья.
